Sosyolog Yazar Ahmet Ayhan Koyuncu; Bencillik soruşturmasını sizler için yanıtladı. “Modern dünyaya damgasını vuran düşüncelerin birçoğu bencilliğin felsefesine dayanmaktadır.”

 

1.Öncelikle sizi tanımak istiyoruz. Kendinizi tanıtır mısınız?

 

1-) 1979 yılında Gaziantep İslâhiye doğumluyum. Sosyologum. Muş Alparslan Üniversitesi Sosyoloji Bölümünde Araştırma Görevlisi olarak çalışıyorum. Afyon Kocatepe Üniversitesinde “Türkiye’deki İslamcıların Demokrasi Algısı: 1970-97 arası dönem ile 1997 ve sonrası dönemi” konusunda doktora tezi hazırlıyorum.

 

2.  Sizce bencillik nedir.

 

2-) Bencillik, insanın kendisini merkeze alarak, kendisi dışındakileri önemsemediği veya ikincil öneme sahip olarak düşündüğü bir anlayıştır. İnsanın kendi çıkarları doğrultusunda hareket etmesini felsefi, psikolojik ve ahlaki zeminde temellendirmeye çalışan felsefe ise egoizm olarak adlandırılabilir. Modern dünyaya damgasını vuran düşüncelerin birçoğu bencilliğin felsefesine dayanmaktadır.

 

3.Bencilliğin günümüzde artığını düşünüyor musunuz?

 

3-) Aslında bencillik insanın doğasında var olan duygulardan birisidir ve her dönemde var olmuş, insan yaşadıkça da var olacaktır. Fakat geçmişte bu duygu olumsuz bir anlam taşımaktaydı. Günümüzde bir anlam değişmesi yaşamakta ve olumlu bir anlama doğru evrilmektedir. Elbette “bencillik iyidir” şeklinde doğrudan sözel bir ifade ile değil; fakat günümüz dünyasına damgasını vurmuş düşünceler, felsefeler, ilişkiler ve varlığa ilişkin anlamlandırma bu zemin üzerine inşa edilmiştir/edilmektedir. İnsanın kendi çıkarları peşinde giden bir varlıkolarak tanımlanması demek, onun rasyonel bir varlık olduğu anlamına gelmektedir (daha doğrusu artık böyle tanımlanmaktadır).

Egoizm bencilliğin felsefesidir. Faydacılık (pragmatizm) ve hazcılık (hedonizm) gibi diğer felsefelerle beraber modern dünyanın ana değerlerini oluşturmaktadır. Bugün özellikle kitle iletişim araçları üzerinden bu anlayışlar bize pompalanmaktadır. Bazı örnekler üzerinden gidersek durum daha iyi anlaşılacaktır. “ölmeden önce yapılacak yüz şey” şeklinde sıralanan listeler “kendini mutlu etmek için herkesi rahatsız edebilirsin” demektedir. Daha da önemlisi bu tür listeler alttan alta şunu empoze etmektedir: bu dünyaya bir daha mı geleceksin? Gününü gün et, hazzın ve mutluluğun tadını çıkar. İşte geldin ve gidiyorsun…

Eşimin şahit olduğu bir olay çok çarpıcı gelmişti. Sizinle paylaşmak istiyorum. Bir çocuk annesinden bir mağazada bir şeyler almasını istiyor. Annesi olmaz kızım o pahalı diyor. Çocuğun cevabı çarpıcı: paranın ne önemi var anne, önemli olan bizim mutluluğumuz değil mi? İşte yeni nesil böyle yetişiyor ve tek önemli olan şeyin kendi mutluluğu olduğunu düşünüyor. Dolayısıyla bencillik günden güne artan bir değer haline geliyor.

 

4.Sosyal medyada bencillikten şikayet edenlerin, bencillik içeren ifadeler kullanmasını nasıl değerlendiriyorsunuz?

 

4-) Sosyal medyada bencilliğe ilişkin ifadelerin kullanılması, hem de bunlardan şikâyet edenler tarafında kullanılması, bu durumun bilinçsizliğine işaret etmektedir. Yukarıda işaret ettiğimiz gibi aslında bu değerler bize pompalanmakta ve farkında olmadan benimsememize yol açmaktadır. Arkadaşının bencilce davranışlarından rahatsız olmakta ama farkında olmadan kendisi de aynı davranışları sergilemektedir.

Şu ifadeler çok sık duyduğumuz ve aslında bencilliğin ifadesi olan sözlerdir:

“O kaybetti.”

“Başkası olma kendin ol.”

“Hayata bir daha mı geleceksin?”

Bu vb. ifadeler gündelik hayatta çokça duyduğumuz ve aslında bencilliğin içerisinden kopup gelen ifadelerdir. Maalesef gün geçtikçe de yayılmaktadır.

 

5.Müslüman’ın benciliğe bakışı nasıl olmalı.

 

5-) Müslüman’ın yaşamında bencillik olamaz/olmamalıdır. “Kendisi için istediğini kardeşi için de istemeyen tam iman etmiş sayılmaz” hadisi şerifi bize çok önemli bir ilke sunmaktadır. Bencillik iman ile ilgili bir problemdir. Çünkü bencil insanlar sadece kendilerini düşünürler ve diğer insanların ulaştığından daha fazlasına sahip olmak isterler. Bencillik, Allah’ın hiç sevmediği kibir ile de iç içedir. İslam’ın temel değerlerinden birisi de fedakârlıktır. Fedakarlık ise bencilliğin zıttı dır.

Tevazu, fedakârlık, kendisi için istediğini kardeşi için de isteme, komşusu açken tok yatmama, elinden belinden ve dilinden emin olunma vb. nitelikler Müslüman’ın vasıflarıdır ve bu vasıflar bencilliği yok edecek vasıflardır. Bencillik İslam’da birçok fesadın başı olarak sayılmaktadır.

 

6.Soruşturmamıza katıldığınız için teşekkür ederiz.

 

6-) Ben teşekkür ederim.